poezie marije kos

gedichten

woorden en beelden

Een boom in het Annabos

Het is een feit dat mijn woorden en beelden uit dezelfde bron komen. Soms sluiten woord en beeld vrijwel naadloos op elkaar aan, zoals bijvoorbeeld het gedicht 'Tweede gezicht' en het schilderij 'I'm gonna look twice at you, until...'. In dit geval was het schilderij er iets eerder. In het Annabos in Ulvenhout zag ik een boom die vanuit een bepaalde hoek deed denken aan een gekruisigde Christus. In die tijd luisterde ik naar een CD van de 'Waterboys', waarop een nummer stond met de titel 'I'm gonna look twice at you, until I see the Christ in you'. Het gedicht werd geboren.

Tweede gezicht

 

bloedbanen, aderblauw

zachtroze vlees

valse noten

worden gekraakt

 

de boom

in onzichtbare steigers

toont een menselijk gezicht

alom vrolijkheid


getormenteerde bast

 

geboren om te sterven

de een na de ander

 

de een na de ander

 

de een

 

na de ander

 

Een fiere steen in Schotland

Een bewerkte steen in Schotland was de aanleiding voor het schilderij 'Peace of the Stones'. Het gedicht 'De steen' uit de bundel 'Aardetranen en andere Tekens', was er al eerder, maar ze komen toch goed bij elkaar. Ik heb meer stenenschilderijen, ook van rotscontouren voor de Schotse kust. 

De steen

 

tekenen uit een schaduwenrijk

verbleekte nerven, oude vormen

vormen uit een andere tijd

 

verdroogde bladeren markeren

er het spoor van de terugweg

 

een gekerfde steen staat er

getekend door wijsheid

 

ik zie de steen en

verzin zijn geschiedenis

ter plekke

Zwarte vogels

Zwarte vogels intrigeren me. Ze komen door de jaren heen regelmatig voor op mijn schilderijen. In meerdere culturen is de zwarte vogel een boodschapper. Hij wordt geassocieerd met nare berichten, met de dood. Als ik de talloze kauwtjes in mijn omgeving moet geloven, sterft zo'n beetje iedereen en dat is natuurlijk ook zo, de dood staat iedereen voor ogen, alleen liever niet vandaag of morgen... Voorlopig zitten de kauwtjes iedere avond op een boomtak naar me te loeren en over me te roddelen, precies zoals op het schilderij 'Messengers'. Het gedicht 'De boodschapper' staat in de bundel 'Aardetranen en andere Tekens'.

De boodschapper

 

Zwarte vogel en ik

wij kennen elkaar

nog van vorig jaar

toen het donkerder was

 

zwarte vogel met een boodschap

 

een winterbericht

geen antwoord meer

opgerold in grijs

de buitenwereld buiten

 

 

'... bomen huilen bladeren...'

Thea Kanters, beeldend kunstenaar uit Breda, liet zich inspireren door een zin uit mijn gedicht 'Blikveld' uit de bundel 'Aan de andere kant' . Ze maakte deze treurende keramische boom met takken als hangende stompjes. De bladeren zijn waarschijnlijk al weggespoeld met het tranenwater...

'... een wild stromende rivier...'

Miek Vlamings, grafisch kunstenaar en textielvormgever uit Breda, maakte een wandkleed (vilt/wol/zijde e.a. materialen) op mijn gedicht 'De droom'. Hieronder een detail van het viltobject. 

De droom

 

op donkere dagen als deze

stijgen er zwarte geuren op

twee bomen voeren een fluistergesprek

en ik mag het niet verstaan

 

de gouden deur onder de waterspiegel

staat uitnodigend op een kier

licht en kleur bereiken mij even

maar stuiten op mijn argwanende blik

 

er is een wild stromende rivier

ze draait, ze kolkt, ze sleurt mee

en laat me tijdelijk drijven

maar tenslotte omhelst ze me

 

opeens voel ik de angst

om woord en beeld te verliezen

ik wil dat ze er nog zijn

als ik morgen wakker word

nog meer woorden bij beelden

Zelf bedacht ik ook woorden bij beelden van andere kunstenaars, zoals bij de werken 'De monnik' en 'De trom' van Wick Akkermans (Breda), tijdens de expositie 'Gedicht in Uitvoering' in de bibliotheek in Breda. 

Verstilde trom

 
de drum drumt en passen swingen

de trom slaat met straffe maat

dreigende ritmes vol betekenis

dwingen tot luisteren

 

over afstand en tijd

omgeven door stilte

klinkt die trom

tot hij niet meer klinkt

 

een getemde tamtam


stierf geluidloos in de verte

ontveld op het slagveld

of de fanfare ontvallen

 

een hol vat stom geslagen

boodschapper zonder boodschap

gepolijst door de tijd

aan oerkracht ingeboet

Zonder woorden

 



 dikke muren werden neergehaald

praal en gedachten overmeesterd

stilte overstemt nu de gezangen

en de eeuwenlange nagalm van

rijkdom, macht en het hogere

 

pure eenvoud in oude mist

een schim nog, een herinnering

aan een roosvenster zonder uitzicht

aan krakende balken en grauwe steen

aan diep uitgesleten gangen

 

tot oude wachters werden ze

bewegingloos en zonder woorden

In naam van de Roos

Bij het keramische beeld 'De Naam van de Roos' van beeldhouwer Henk van Rooij (Eindhoven) maakte ik het  gedicht 'Het Teken'. Het gedicht staat in de bundel: 'Aan de andere kant' .

Het teken

 

ik ontdek geen kleur

in de naam van deze roos

is ze eigenlijk wel echt en

wie wil zijn naam verbinden

aan haar bitterzoete geur?

 
tusen de ruines van macht en geld

liggen de roos, de schedels en de as

 
als voortekenen en herinnering 

 als baken voor  v e r l o r e n  gedachten

staat op de kruising een beeld


Een slooppand

Ooit had ik een atelier in een pand - een school uit de jaren zestig - dat op de nominatie stond om gesloopt te  worden. Het zag er vrij naargeestig uit, met name het exterieur. Ik wist niet hoe snel ik naar binnen moest komen, en andersom weer gauw naar huis,  maar toch... er is heel wat ontstaan in mijn atelier daar. Het gedicht 'Op de rand van de tijd' staat in de bundel  'Het geluid vervaagt'.  

Op de rand van de tijd

 

't is een speciale plek, deze plek

met grijzen, okers, groenen en zwarten

een ontstaansplek, een ideeenrijk

geboorteplaats op de rand van de tijd

 

deze plek, spelonk van rafelig beton,

woestenij in een stadswoestijn

pijnlijke scherven, urine, barricaden

autobanden, vuilnis, stadsnomaden

 

zelfs de zon die niet echt verblijdt

uitgedroogd en beschimmeld tegelijkertijd

blakert het hologig karakas

tot een berg toekomstige as

 

soms spoelt de stank even weg

door de regen, een gebroken waterval

't is een speciale plek, deze plek

met grijzen, okers, groenen en zwarten

Binnenkort volgen er meer gedichten!

© marije kos 2008